ملاك تقدم و تأخر در اقسام سبق غير سبق زمانى كه در آن ملاك در تقدم وجود است ، در ما بقى طرّاً مىتوان گفت ملاك تقدم كمالى است كه در متقدم هست و متأخر نسبت به آن كمال ناقص است و هر كمالى كه لاحق دارد سابق به نحو اعلى و ابسط با زيادتى دارا مىباشد . تفصيل مطلب اينكه : ملاك در تقدم زمانى انتساب به زمان است اعم از اينكه در خود زمان باشد يا در زمانى ، مثل اينكه طوفان نوح عليه السلام و بعثت خاتم الانبياء صلى الله عليه و آله و سلم افراد عرضيه‌اند و لكن فقط انتساب طوفان به زمان ، بر انتساب بعثت به آن ، مقدم است . و ملاك در سبق بالرتبه انتساب به مبدأ محدود است ، مانند صدر مجلس در رتبهء حسيه كه يك مبدأ و نقطهء معين را لحاظ نموده و انتساب مراتب ديگر به اوست ، همچنين در رتبهء عقليه . و ملاك در سبق بالشرف فضل است . و ملاك در سبق طبعى وجود است كه اجزاء علت و علت ناقصه ، اول وجود مىگيرند و بعد نصيب معلول از وجود محقق مىگردد . و الحاصل : نور وجود اول جمال علت ناقصه را روشن مىكند در صورتى كه معلول در ظلمت عدم بوده و بعد نور وجود ديدهء هستى معلول را روشن مىنمايد . و ملاك در سبق علّى وجوب است ، كه اول بايد علت واجب شود ؛ اعم از اينكه وجوبش بالذات يا بالغير باشد و اول بايد طرق و انحاء عدم به روى علت مسدود باشد و بعد معلول به واسطه واجب شود و الّا علت با معلول در وجود مقارن است .